Nisan 5, 2007 - Uzaya Giden İlk Canlı: Layka
Layka (Sovyet uzay programına katılan köpek) uzaya giden ilk canlıdır. 3 Kasım 1957'de Sputnik 2 ile uzaya gönderildi. Sputnik 2'nin Dünya'ya dönüş mekanizması yoktu, bu nedenle Layka'nın uzayda öleceği belliydi. Ancak ne şekilde öldüğü uzun süre bilinmedi. Sovyet yetkilileri, köpeğin oksijensizlikten öldüğünü veya zehirli gıda ile öldürüldüğünü söyledi. SSCB'nin yıkılmasından sonra açıklanan belgelerle, Layka'nın aşırı sıcak ve stresten öldüğü ortaya çıktı. Sputnik 2, güneş ışınlarının uzaydaki yakıcı etkisine göre tasarlanmamıştı, yaşam destek birimi de çok ilkeldi. Sovyetlerin uzay aracını bu denli hazırlıksız göndermelerinin nedeni Amerika ile olan uzay yarışının ilk döneminde mümkün olduğu kadar hızla yeni başarılar elde etmekti. Sputnik 2, dört hafta gibi kısa sürede geliştirildi. Layka, uçuş öncesinde özel bir "eğitim"e tabi tutuldu. Gitgide daha küçük kafeslerde bakıldı, merkezkaç sınamalarından geçirildi, roket motorlarının gürültüsü dinletildi, sıvı yiyeceklerle beslendi. Bu eğitimlerin amacı, köpeğin uzay aracındaki koşullara alışmasıydı.
Layka uçuştan üç gün önce (31 Ekim 1957'de) kapsüle yerleştirildi. Uzay aracının fırlatılacağı yer, Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü, Ekim-Kasım aylarında çok soğuk olduğundan uzay kabinini sıcak tutmak için ısıtıcı bir sistem bağlanmıştı. 3 Kasım 1957'de, uçuştan hemen önce köpeğin tüyleri hafif bir alkol solüsyonuyla nemlendirildi ve hayati işlevlerini takip edecek algılayıcılar takıldı. Uzay kabininde köpeğin yatması ve oturması için yeterli alan vardı. Algılayıcılar, uzay aracı fırlatıldıktan hemen sonra köpeğin nabzının dinlenme seviyesinin üç katına çıktığını tespit ettiler. Yörüngeye oturduktan sonra nabız hızı düştü, ancak bu düşüş strese işaret edecek şekilde, yer testlerindekinden üç kat daha uzun sürdü. Layka'nın, uzaya çıktıktan 5 ila 7 saat sonra aşırı sıcak ve stresten öldüğü, projeye katılan bir bilim adamı olan Dr. Dimitri Malaşenkov'un açıklamasıyla 2002 yılında ortaya çıkmıştır.
Layka'nın ölümü, hayvan hakları savunucularının protestolarına sebep oldu. Bu tepki Sovyetler'de oluşmadıysa da, Layka'dan sorumlu bilim adamlarından Oleg Gazenko, Sovyetler'in yıkılmasından sonra köpeğin ölümünden pişmanlık duyduğunu açıklamıştır.
Kötü kaderine rağmen, Layka tarihteki en ünlü hayvanlardan biri olmuştur. Moskova'daki Yıldızkent'te görev sırasında ölen uzayadamları için yapılan anıtın bir köşesinde Layka'nın resmi de bulunur. Layka'nın Rusya ve eski doğu bloğu ülkelerinde birçok heykeli vardır. Layka posta pullarına da konu olmuştur.
Uzaya giden ilk canlı Layka
Layka'yı konu alan 1964 basımı Polonya pulu
Layka'nın Moskova Yıldızkent'te 1964 yılında yapılan heykeldeki tasviri
|
